Culture, Creativity and Inclusive Society - 2027

Verwacht resultaat:

Projecten moeten bijdragen aan alle volgende verwachte resultaten:

• De culturele dimensie van de circulaire economie wordt beter begrepen. Culturele factoren en het potentieel van culturele en creatieve sectoren en industrieën (CCSI) worden benut om de circulaire economie in de EU te bevorderen.
• Schaalbare, duurzame en inclusieve bedrijfsmodellen worden ontwikkeld met gebruikers en belanghebbenden, waarbij circulaire praktijken uit CCSI worden benut voor economische en milieuvoordelen (bijv. natuurbescherming, afvalvermindering, verhoging van hulpbronnenefficiëntie, bevordering van duurzame consumptie- en hergebruikpatronen).
• Circulaire oplossingentoolkit: Een praktische toolkit stelt bedrijven in verschillende sectoren in staat om door CCSI geïnspireerde principes van frugale innovatie toe te passen, ter bevordering van circulariteit, duurzaamheid en inclusie.
• Op bewijs gebaseerde aanbevelingen en richtlijnen zijn beschikbaar voor beleidsmakers om de overgang naar circulaire praktijken in CCSI en in andere industrieën te ondersteunen en om frugale innovatie^[1] te integreren in circulaire economiestrategieën. Ze benadrukken lokale aanpassingen van wereldwijde strategieën, waardoor op maat gemaakte benaderingen mogelijk zijn die lokale culturen, erfgoed en economieën respecteren en versterken.
• Vaardigheidsverbetering: Trainingsmodules over frugale innovatie, circulair ontwerp en circulaire economiepraktijken geïnspireerd door ambachten, lokaal erfgoed en andere CCSI zijn beschikbaar voor professionals in verschillende industrieën.

Scope:

De overgang van een lineaire naar een circulaire economie^[2] is cruciaal voor Europa's welvaart, langetermijnconcurrentievermogen en strategische autonomie. Deze verschuiving kan de afhankelijkheid van grondstoffen verminderen, de uitstoot van broeikasgassen, vervuiling en afval verminderen, biodiversiteitsverlies beperken, banen creëren en ecologische duurzaamheid ondersteunen. De Nieuwe Europese Innovatieagenda^[3] erkent circulariteit als een belangrijke uitdaging om innovatie in de EU te versnellen. Het veiligstellen van essentiële hulpbronnen is een hoge prioriteit, maar de overgang naar circulariteit vereist meer dan nieuwe materialen en producten: het vraagt om een paradigmaverschuiving en een systemische aanpak die verschillende sectoren, technologische vooruitgang, actoren en disciplines combineert met diepere industriële, economische en maatschappelijke veranderingen. Bij het bevorderen van een circulaire economie en samenleving zijn culturele dimensies van het grootste belang; en culturele barrières kunnen even belangrijk zijn als economische of technische en moeten worden aangepakt.

CCSI's kunnen fungeren als katalysatoren voor verandering. Door middel van storytelling en gemeenschapsbetrokkenheid kunnen ze cognitieve kaders hervormen, consumentenhoudingen beïnvloeden en maatschappelijke verschuivingen naar circulaire principes bevorderen. Ze kunnen andere industrieën, zoals de maakindustrie (inclusief textiel en mode), toerisme of de bouwsector (inclusief huisvesting en stedelijke ontwikkeling) aanmoedigen om circulaire benaderingen aan te nemen, hulpbronnenefficiëntie te bevorderen en te ontwerpen voor een lange levensduur en aanpasbaarheid. Ondanks hun potentieel blijven culturele aspecten onderbelicht in circulaire economiestrategieën. Dit onderwerp beoogt effectieve strategieën en synergieën tussen cultuur, creativiteit en de circulaire economie te onderzoeken, om beleid te informeren, onderwijs en een leven lang leren te verbeteren en innovatie te inspireren. Het doel is om robuuste kaders te ontwikkelen die economische, ecologische en sociale duurzaamheid in heel Europa ondersteunen, en een omgeving te bevorderen waarin cultuur, creativiteit en economie samenkomen om veerkrachtige circulaire systemen en samenlevingen te vormen. Waar relevant kunnen ook synergieën met de Nieuwe Europese Bauhaus worden overwogen.

Voorstellen kunnen een of meer van de volgende vier aandachtsgebieden behandelen en deze combineren met andere zoals passend bij hun doelstellingen.

Aandachtsgebied 1. Ambachtsgeleide innovatie voor circulaire economie

Ambachten sluiten van nature aan bij circulaire economieprincipes door het gebruik van natuurlijke, hernieuwbare materialen, kleinschalig gereedschap en productie, en het creëren van duurzame producten met culturele betekenis. Het integreren van circulaire economieconcepten met vakmanschap helpt duurzaamheidsuitdagingen aan te pakken, cultureel erfgoed te behouden en lokale economische ontwikkeling te bevorderen. Ambachtelijke praktijken zijn een voorbeeld van frugale innovatie door efficiënt gebruik van lokale hulpbronnen en het minimaliseren van afval, en bieden waardevolle inzichten voor andere sectoren die duurzaamheid en hulpbronnenefficiëntie willen verbeteren. Belangrijke aspecten van de relatie tussen ambachten en de circulaire economie zijn onder meer traditionele kennissystemen die geworteld zijn in generaties van duurzame, plaatsgebonden praktijken; lokaal hulpbronnengebruik dat efficiëntie bevordert; en upcycling en afvalvermindering door creatief hergebruik van materialen.

Bovendien is vakmanschap een belangrijk onderdeel van de waardeketen in hoogwaardige industrieën zoals mode en textiel, met mogelijke synergieën om duurzaamheid en het gebruik van gerecyclede, hergebruikte en hernieuwbare materialen te verbeteren en om circulaire en rechtvaardige mode- en textielwaardeketens te bevorderen, ter ondersteuning van innovatieve benaderingen.

Door gebruik te maken van circulaire economie- en frugale innovatieprincipes bieden ambachtelijke praktijken betaalbare, toegankelijke, inclusieve en rechtvaardige oplossingen voor duurzaamheidsuitdagingen, met de nadruk op lokale hulpbronnen en gemeenschapsgerichte productie.

Samenwerkende, open innovatiebenaderingen kunnen creatieve oplossingen ontsluiten die een duurzamere, inclusievere en hulpbronnenefficiëntere toekomst bevorderen.

Voorstellen moeten een kader ontwikkelen dat circulaire economie- en frugale innovatieprincipes uit ambachtelijke praktijken integreert, toepasbaar en aanpasbaar in verschillende industrieën en sectoren. Dit omvat modellen voor cross-sectorale samenwerking en kennisoverdracht tussen ambachtslieden, ontwerpers, onderzoekers en professionals uit de industrie om circulaire innovatie te stimuleren, capaciteitsopbouw te bevorderen en gelijke toegang tot duurzame oplossingen te waarborgen.

Voorstellen kunnen UNESCO Creative Cities overwegen, met name de City of Crafts and Folk Arts.

Aandachtsgebied 2 Evaluatie van adaptief hergebruik van gebouwd cultureel erfgoed

Culturele erfgoedgebouwen zijn van vitaal belang vanwege hun historische en culturele betekenis, en belichamen de identiteit van lokale gemeenschappen. Tegelijkertijd is de gebouwde omgeving een belangrijke drijvende kracht achter de materiaalvraag, met aanzienlijke economische, ecologische en welzijnseffecten.^[4] De Built4People SRIA^[5] benadrukt de noodzaak van R&I voor renovatie en reparatie, inclusief erfgoedgebouwen, met behulp van inheemse, biogebaseerde, lokaal geproduceerde materialen, of innovatieve materialen die compatibel zijn met inheemse. Het EU-initiatief voor circulaire steden en regio's identificeert adaptief hergebruik van cultureel erfgoed als sleutel voor stedelijke duurzaamheid en veerkracht.^[6] Er is behoefte aan systematische stadsplanning die de levenscycli van gebouwen transformeert van lineaire naar circulaire modellen, gebruikmakend van cultureel erfgoed om de energie-efficiëntie te verbeteren, afval te verminderen en culturele, economische, sociale en milieuvoordelen te genereren. Participatieve planning is cruciaal voor het bereiken van circulariteit, net als indicatoren voor het meten van impact. Adaptief hergebruik levert ook economische waarde op, aangezien erfgoedsites bezoekers aantrekken, lokale bedrijven ondersteunen en levendige culturele economieën bevorderen, waardoor culturele participatie centraal staat in duurzame stadsvernieuwing en de circulaire economie. Het integreren van service design-benaderingen kan adaptief hergebruik van erfgoedgebouwen verder verbinden met belanghebbenden en culturele diensten en gemeenschapsactiviteiten verbeteren.

Voorstellen moeten methodologieën ontwikkelen om de economische, sociale en ecologische voordelen van het onderhouden en hergebruiken van gebouwd erfgoed te evalueren. Ze moeten criteria en indicatoren vaststellen voor het beoordelen van de bijdrage van cultureel erfgoed aan circulaire stadsdoelstellingen, waaronder energie- en hulpbronnenefficiëntie, afvalvermindering, sociale cohesie en economische duurzaamheid, en evaluatie-instrumenten onderzoeken voor innovatieve circulaire financierings-, bedrijfs- en governance-modellen voor adaptief hergebruik van cultureel erfgoed.

Aandachtsgebied 3. Voedselerfgoed en gastronomische innovatie voor circulaire toekomsten

Voedsel is diep verbonden met culturele en creatieve sectoren via gastronomisch erfgoed, voedselgerelateerde ambachten en immateriële tradities die culturele identiteiten vormen. Het aanpakken van culturele dimensies van voedsel biedt unieke kansen om circulaire economieprincipes te bevorderen. Voedselerfgoed promoot lokale inkoop, biodiversiteit en afvalvermindering, terwijl culinair toerisme en creatieve voedselinitiatieven duurzame groei en cross-sectorale innovatie stimuleren. Voorstellen moeten een kader ontwikkelen om circulaire economieprincipes te integreren in gastronomie en voedselerfgoed en overdraagbare methodologieën bedenken die voedselgerelateerde creativiteit verbinden met duurzame praktijken. Voorstellen kunnen UNESCO Creative Cities overwegen, met name de City of Gastronomy.

Aandachtsgebied 4. Circulariteit ontwerpen: creatieve paden en open innovatie

Ontwerp is cruciaal in de overgang naar een circulaire economie en ondersteunt drie principes: het elimineren van afval en vervuiling, het circuleren van producten en materialen, en het regenereren van de natuur. Door deze principes toe te passen, creëren ontwerpers duurzame, repareerbare en recyclebare producten en diensten, in lijn met circulaire economiedoelen. De mode-industrie was een pionier in upcycling en make-to-order-modellen, waarbij items alleen op bestelling worden geproduceerd om overproductie en afval te verminderen. Dergelijke modellen, naast product-as-a-service, deeleconomie-initiatieven of gesloten-kringloopproductiesystemen, bieden aanpasbare strategieën voor andere sectoren om circulariteit te verbeteren. De dynamische creatieve sector katalyseert innovatie en dient als platform om circulaire ontwerpbenaderingen te experimenteren in creatieve en niet-creatieve sectoren, inclusief open innovatiepraktijken.

Voorstellen moeten een uitgebreid kader ontwikkelen voor het integreren van circulaire economieprincipes in ontwerpprocessen in culturele en creatieve industrieën, om ontwerpers te begeleiden bij het minimaliseren van afval en het maximaliseren van hulpbronnenefficiëntie. Een samenwerkingsomgeving moet het delen van circulaire ontwerppraktijken en het overdragen van innovatieve oplossingen tussen industrieën vergemakkelijken.

[1] “Het frugale innovatieproces is een probleemgerichte, creatieve benadering van probleemoplossing die uitgaat van gebruikersbehoeften en bottom-up werkt om contextueel passende oplossingen te ontwikkelen. Het is doorgaans zuinig in zowel middelen als doelen,” Studie over frugale innovatie en heruitvinding van traditionele technieken, 2017 https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/20d6095a-2a44-11e7-ab65-01aa75ed71a1 , zie ook https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/639c142b-f260-11ef-981b-01aa75ed71a1/language-en

[2] “De circulaire economie is een model van productie en consumptie, waarbij bestaande materialen en producten zo lang mogelijk worden gedeeld, geleased, hergebruikt, gerepareerd, opgeknapt en gerecycled. Op deze manier wordt de levenscyclus van producten verlengd. In de praktijk betekent dit dat afval tot een minimum wordt beperkt.”

https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20151201STO05603/circular-economy-definition-importance-and-benefits

[3] De Nieuwe Europese Innovatieagenda - Europese Commissie

[4] http://unep.org/resources/Global-Resource-Outlook-2024

[5] https://www.kowi.de/Portaldata/2/Resources/heu/coop/he-built4people-sria-2022-27.pdf

[6] https://circular-cities-and-regions.ec.europa.eu/support-materials/papers-and-reports. Zie ook de Stedelijke Agenda voor de EU https://ec.europa.eu/futurium/en/system/files/ged/sustainable_circular_reuse_of_spaces_and_buildings_handbook.pdf